Nega bu muhim
Xorijiy IT-kompaniyalardan soliq tushumlarining o‘sishi elektron xizmatlar bozorining kengayishi va raqamli sektorda soliq ma’muriyatchiligining kuchayishini aks ettiradi. Byudjet uchun bu ichki ishlab chiqarishga bog‘liq bo‘lmagan barqaror daromad manbaiga aylanadi. Bozor uchun bu xalqaro platformalarning O‘zbekiston huquqiy maydonida mustahkamlanganidan darak beradi. To‘lovlar hajmi bo‘yicha yetakchilarning o‘zgarishi eng yirik o‘yinchilar faolligining qayta taqsimlanishini ko‘rsatadi.
Nima bo‘ldi
- Soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda O‘zbekistonda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi 78 ta xorijiy kompaniya byudjetga 181,3 mlrd so‘m soliq to‘lagan.
- Soliq tushumlari miqdori 2024-yilgi darajadan 50 foizga yuqori bo‘ldi.
Raqamlar va faktlar
- 2025-yilda jami to‘langan soliqlarning 93 foizdan ortig‘i o‘nta xorijiy kompaniya hissasiga to‘g‘ri kelgan.
- Apple kompaniyasi budjetga 49,51 mlrd so‘m, Meta — 49,07 mlrd so‘m, Google — 44,45 mlrd so‘m o‘tkazdi.
- Soliq to‘lovlari OpenAI — 11,71 mlrd so‘m, Booking.com — 4,32 mlrd so‘m, TikTok — 3,56 mlrd so‘mni tashkil etdi.
- Netflix 1,84 mlrd so‘m, ACCA — 1,58 mlrd so‘m, Xsolla — 1,55 mlrd so‘m, Amazon — 1,47 mlrd so‘m to‘lagan.
- 2024-yilda xorijiy IT-kompaniyalar orasida eng yirik soliq to‘lovchi Meta bo‘lgan bo‘lsa, Apple uchinchi o‘rinni egalladi va 2025-yilda Apple soliq to‘lovlari hajmi bo‘yicha birinchi o‘ringa chiqdi.
Mohiyat
- Tushumlarning o‘sishi raqamli xizmatlarning byudjet daromadlari manbalaridan biri sifatidagi ahamiyatini kuchaytiradi.
- Xalqaro IT-kompaniyalar uchun O‘zbekiston bozori fiskal majburiyatlar va operatsiyalar ko‘lami nuqtayi nazaridan tobora ko‘zga tashlanmoqda.
- Regulyator, o‘z navbatida, elektron xizmatlarni soliqqa tortishning amaldagi tizimi ishlashi to‘g‘risida tasdiqnoma oladi.
