Nega bu muhim
Chakana kreditlar bo‘yicha foiz stavkalari dinamikasi aholi uchun qarz mablag‘larining mavjudligini to‘g‘ridan-to‘g‘ri aks ettiradi. Mikrokreditlar va avtokreditlar stavkalarining pasaytirilishi uy xo‘jaliklarining qarz yukini kamaytiradi va iste’mol talabi imkoniyatlarini kengaytiradi. Bank tizimi uchun ham bu kredit shartlarini yumshatish va pul-kredit konyunkturasining o‘zgarishi haqidagi signaldir.
Nima bo‘ldi
- Markaziy bank 2025-yil 29-dekabr holatiga tijorat banklari tomonidan aholiga ajratilgan mikrokreditlar va avtokreditlar bo‘yicha foiz stavkalarini e’lon qildi.
- Ma’lumotlarga ko‘ra, mikrokreditlar bo‘yicha o‘rtacha foiz stavkasi 31,1 foizni, avtokreditlar bo‘yicha esa 23,4 foizni tashkil etgan.
- Ko‘rsatilgan qiymatlar tegishli statistik ma’lumotlar e’lon qilinganidan beri eng past ko‘rsatkichlardir.
- So‘nggi besh oyda mikrokreditlar bo‘yicha o‘rtacha stavka 3,8 foiz bandga, avtokreditlar bo‘yicha esa 2,7 foiz bandga pasaygan.
Raqamlar va faktlar
- Bank tizimida mikrokreditlar bo‘yicha o‘rtacha foiz stavkasi 2025-yil 29-dekabr holatiga 31,1 foizni tashkil etmoqda.
- Mikrokreditlar bo‘yicha minimal stavka Anorbankda – 41,3 foiz, maksimal stavka Aloqabankda – 23,5 foiz darajasida qayd etilgan, bunda aksariyat banklar 25 foizdan 33 foizgacha bo‘lgan oraliqda stavkalarni taklif qilmoqda.
- Avtokreditlar bo‘yicha o‘rtacha foiz stavkasi 23,4 foizni tashkil etadi.
- Avtokreditlar bo‘yicha eng past stavkalarni Infinbank – 18,3% va Ipoteka bank – 19,9% taklif qilmoqda, maksimal qiymatlar esa Trastbankda 26,6% ga yetadi.
- 2025-yil 2-iyulga nisbatan mikrokreditlar bo‘yicha o‘rtacha stavka 3,8 foiz bandga, avtokreditlar bo‘yicha esa 2,7 foiz bandga pasaygan.
- Ma’lumotlar jismoniy shaxslarga berilgan kreditlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar asosida hisoblangan va bank sektori bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichlarni aks ettiradi.
Mohiyat
- O‘rtacha stavkalarning pasayishi aholi uchun chakana kreditlashning asta-sekin arzonlashayotganini ko‘rsatadi.
- Qarz oluvchilar uchun bu, ayniqsa avtokreditlar segmentida, mablag‘larni jalb qilishning yanada qulay shartlarini anglatadi.
- Umuman olganda, iqtisodiyot uchun bunday dinamika iste’mol va ichki talabni qo‘llab-quvvatlashga yordam berishi mumkin.
- Stavkalarning pasayishi pul-kredit sharoitlarini o‘zgartirish va tijorat banklari o‘rtasida chakana mijozlar uchun raqobat sharoitida sodir bo‘lmoqda.
