Nega bu muhim
O‘zbekistonda oltin quymalari bozori aholi uchun muhim jamg‘arma vositalaridan biriga aylanib bormoqda. Sotuvlarning o‘sishi va infratuzilmaning kengayishi oltin kapitalni saqlash usuli sifatida bank depozitlari bilan raqobatlasha boshlaganini ko‘rsatadi. Raqamli vositalar va kichik nominallarning paydo bo‘lishi kirish chegarasini pasaytirib, investitsiyalarni yanada qulay qiladi. Bu ichki qimmatbaho metallar bozorini kuchaytirib, aholining moliyaviy imkoniyatlarini kengaytiradi.
Nima bo‘ldi
- Markaziy bank 2025-yil yakunlari bo‘yicha oltin quymalari bozori sharhini e’lon qildi.
- Hujjatda quymalarga bo‘lgan talabning o‘sishi, savdo kanallarining kengayishi va yangi vositalar, jumladan mobil ilovalar orqali raqamli xaridlar joriy etilgani qayd etilgan.
- Отмечается, что золото всё чаще используется населением как инструмент сбережения и диверсификации средств.
Raqamlar va faktlar
- 2020-yil noyabridan 2025-yil dekabriga qadar banklar orqali umumiy og‘irligi 1,2 tonna bo‘lgan 65 150 dona oltin quymalari sotilgan.
- Mazkur yo‘nalishda ishlayotgan banklar soni 12 tadan 19 taga, savdo nuqtalari esa 34 tadan 170 taga yetdi.
- 2025-yilda umumiy og‘irligi 661 kg bo‘lgan 33 939 dona quyma sotilib, bu 2020–2024-yillardagi jami sotuvlardan (558 kg) oshib ketdi.
- 2024-yilda 236 kg, 2023-yilda 109 kg, 2022-yilda 87 kg, 2021-yilda 84 kg, 2020-yilda 43 kg oltin sotilgan.
- 2020–2025-yillar davomida banklar aholidan umumiy og‘irligi 201 kg bo‘lgan 11 828 dona quyma qayta sotib olgan.
- Sotuvlarning 60 foizdan ortig‘i 5 va 10 grammli quymalarga to‘g‘ri keladi, ularning ulushi mos ravishda 31 va 30 foizni tashkil etadi.
- 2025-yilda 100 grammlik quymalar ham joriy etildi, hozircha ular sotuvlarning qariyb 3 foizini egallamoqda.
- Oltin quymalarining daromadliligi 2020-yildagi −10,2 foizdan 2025-yilda 54,5 foizgacha oshib, depozit stavkalaridan yuqori bo‘ldi.
- Средние ставки по депозитам: в национальной валюте — около 19%, в долларах — около 4–5% в 2025 году.
- 2025-yilda elektron metall hisobvaraqlar orqali 311,7 mlrd so‘mlik 169,74 kg oltin shakllantirilgan.
- 2025-yildan boshlab raqamli hisoblar orqali 0,1 grammdan boshlab oltin xarid qilish imkoniyati paydo bo‘ldi.
Mohiyat
- Aholi uchun oltin kichik nominallar va raqamli xizmatlar hisobiga yanada qulay jamg‘arma vositasiga aylanmoqda.
- Banklar esa infratuzilma va mahsulotlarni rivojlantirishga majbur bo‘lmoqda, chunki bunday aktivlarga talab ortib bormoqda.
- Bozor uchun bu, ayniqsa so‘nggi yillardagi yuqori daromadlilik fonida, oltinning depozitlarga muqobil sifatidagi rolini kuchaytiradi.
- Davlat bunday vositalar orqali ichki investitsiya bozorini rivojlantirish va jamg‘armalarni diversifikatsiya qilishni rag‘batlantirmoqda.
