Nega bu muhim
O‘zbekiston malakali ishchilar tanqisligiga duch kelmoqda: quruvchilar, payvandchilar, tokarlar, elektrchilarga talab bor, ammo yoshlar ofis ishini afzal ko‘radi. Yangi bayram — ommalashtirish va obro‘-e’tibor orqali ishchi kasblarga bo‘lgan munosabatni o‘zgartirishga urinishdir. May mehnat bayramining qaytishi ishchilar sinfining rolini tan olish ramzidir.
Nima bo‘ldi
- Prezident Kasb va mehnat kunini joriy etish to‘g‘risidagi qarorni imzoladi;
- Sana: 2026-yildan boshlab har yili 5-may;
- Maqsad: kasb-hunar ta’limini ommalashtirish, ishchi kasblar nufuzini oshirish;
- Dam olish kunining maqomi aniqlanmagan — ehtimol, ish kuni bo‘lib qoladi.
Bayramning maqsadlari
- Yoshlar o‘rtasida kasb-hunar ta’limini ommalashtirish;
- Ishchi mutaxassisliklari (quruvchilar, mexaniklar, elektriklar, payvandchilar) nufuzini oshirish;
- Yoshlarni ilhomlantirish uchun kollejlar, hunar-texnika bilim yurtlari, korxonalardagi tadbirlar;
- Real sektor xodimlarining iqtisodiyotga qo‘shgan hissasini tan olish.
Dam olish kuni bo‘ladimi?
Rasmiy dam olish kuni maqomi hali tasdiqlanmagan. Mutaxassislarning fikricha, 5 may ish kuni bo‘lib qoladi, tadbirlar esa ta’lim muassasalari va korxonalarda o‘tkaziladi. Bu sovet davrida dam olish kuni bo‘lgan an’anaviy 1-may (Xalqaro mehnat kuni) dan farq qiladi.
Mohiyat
Ishchi kuchi tanqisligi: O‘zbekiston qurilish sohasida jadal rivojlanishni boshdan kechirmoqda (sohaning o‘sishi +33%), ammo malakali ishchilar yetishmayapti. Yoshlar ofis ishini, IT, savdoni afzal ko‘radi, ishchi kasblarni “nufuzsiz” deb hisoblaydi. Bu paradoksni keltirib chiqaradi: payvandchi va tokarlar yetishmovchiligi sharoitida oliy o‘quv yurtlari bitiruvchilari orasida ishsizlik.
Kasb-hunar ta’limi: Hukumat kasb-hunar ta’limi tizimini isloh qilmoqda: zamonaviy kollejlar ochilmoqda, xalqaro hamkorlar (Germaniya, Janubiy Koreya) jalb etilmoqda, dual ta’lim (korxonalarda nazariya + amaliyot) joriy etilmoqda. Yangi bayram bu strategiyani kuchaytirmoqda.
Ishchilarning maoshlari: O‘zbekistonda malakali payvandchi yoki quruvchining o‘rtacha maoshi 8-12 million so‘mni (660-1000 dollar) tashkil etadi, bu mamlakatdagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan (6 million) yuqori. Ammo yoshlar stereotiplar va past obro‘ tufayli bu kasblarni yetarlicha baholamaydi.
Tadbirlar: kasbga yo‘naltirish forumlari, tajribali ustalarning mahorat darslari, eng yaxshi ishchilarni taqdirlash, kasb mahorati tanlovlari o‘tkazilishi kutilmoqda. Maqsad — yoshlarga ishchi kasblar muvaffaqiyatli va daromadli bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatish.
Xalqaro tajriba: ko‘plab mamlakatlarda shunga o‘xshash bayramlar o‘tkaziladi: AQShda Mehnat kuni (sentyabr oyining birinchi dushanbasi), Germaniyada Kasb-hunar ta’limi kuni. Ular har doim ham dam olish kunlari emas, lekin keng ko‘lamli tadbirlarni o‘z ichiga oladi.
