Nega bu muhim
Qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqarishning o‘sishi gaz ishlab chiqarish yukini kamaytiradi va O‘zbekiston energiya tizimining barqarorligini oshiradi. Quyosh va shamol generatsiyasining ikki baravar oshishi energiya o‘tishining tezlashishi va elektr energiyasi manbalarining diversifikatsiyasini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, ishlab chiqarish va haqiqiy yetkazib berish o‘rtasidagi tafovutni qisqartirish elektr energiyasini taqsimlash samaradorligini oshirishdan dalolat beradi.
Nima bo‘ldi
- O‘zbekistonda 2025-yil yakuniga ko‘ra elektr energiyasi ishlab chiqarish 6,38 foizga — 81,5 milliarddan 86,7 milliard kVt/soatgacha oshdi.
- Iste’molchilarga elektr energiyasi yetkazib berish 14 foizga oshib, 77 milliard kVt/soatdan oshdi.
- Ishlab chiqarish va yetkazib berish o‘rtasidagi farq 14 milliarddan 9,6 milliard kVt/soatgacha qisqardi, bu umumiy ishlab chiqarishning taxminan 11 foizini tashkil etadi.
- Quyosh va shamol elektr stansiyalari tomonidan elektr energiyasi ishlab chiqarish 2,1 barobarga oshib, birinchi marta 10,5 milliard kVt/soatdan oshdi.
Raqamlar va faktlar
- Gidroenergetikani hisobga olgan holda “yashil” generatsiyaning umumiy hajmi 16,8 milliard kVt/soatni tashkil etdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 29 foizga ko‘p, foto, shamol va gidroelektr stansiyalarining ulushi esa mamlakatdagi barcha elektr energiyasi ishlab chiqarishning taxminan 20 foizini tashkil etdi.
- Aholi o‘rtasida iste’molchilar soni 8,21 million kishiga yetdi, bu 3,2 foizga ko‘p, tadbirkorlik subyektlari o‘rtasida iste’molchilar soni esa 519,7 ming yuridik shaxsga yetdi, o‘sish 7,4 foizni tashkil etdi.
- Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish hisobiga 3,2 milliard kub metr tabiiy gaz tejaldi, atmosferaga 4,7 million tonna zararli moddalar chiqishining oldi olindi.
- 2025-yilda umumiy quvvati 4 647 MVt bo‘lgan 42 ta energetika loyihasi, jumladan, quyosh, shamol, akkumulyator, issiqlik va kogeneratsiya obyektlari ishga tushirildi.
- Umumiy quvvati 3 508 MVt bo‘lgan yana 21 ta loyiha bo‘yicha qurilish ishlari boshlandi, shuningdek, minglab kilometr elektr va gaz tarmoqlarini kapital ta’mirlash va modernizatsiya qilish ishlari bajarildi.
- Energetika tizimini modernizatsiya qilish natijasida 954 ta mahalladagi 800 mingdan ortiq xonadonning elektr ta’minoti yaxshilandi, energiya tejash doirasida 2,7 milliard kVt/soat elektr energiyasi va 2 milliard kub metr tabiiy gaz tejaldi.
Mohiyat
- Qayta tiklanadigan generatsiya ulushini oshirish energiya tizimining qazib olinadigan yoqilg‘iga bog‘liqligini kamaytiradi va uning ekologik barqarorligini oshiradi.
- Keng ko‘lamli qurilish va infratuzilmani modernizatsiya qilish tarmoqdagi yuklamani keskin oshirmasdan iste’molning yanada o‘sishi uchun zamin yaratadi.
- Iqtisodiyot uchun bu yanada barqaror energiya ta’minoti va yoqilg‘i xarajatlarini kamaytirishni anglatadi.
- Bu chora-tadbirlar aholi va tadbirkorlar tomonidan ortib borayotgan talabni qoplash hamda elektr energiyasidagi yo‘qotishlarni kamaytirishga qaratilgan.
