Nega bu muhim
London fond birjasida O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasi qimmatli qog‘ozlari savdosining rasmiy boshlanishi so‘nggi yillarda O‘zbekiston aktivlari ishtirokidagi eng yirik ommaviy joylashtirishlardan biriga aylanmoqda. Hukumat uchun bu, shuningdek, davlat aktivlarining xalqaro kapital bozoriga chiqishini namoyish etish va uzoq muddatli xorijiy investorlarni jalb qilishga urinishdir. London va Toshkentda savdolarning bir vaqtda boshlanishi O‘zbekiston fond bozoriga qiziqishni oshirishi hamda mamlakat ichidagi chakana investorlar ishtirokini kengaytirishi kerak.
Nima bo‘ldi
- O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasining London fond birjasidagi global depozitar tilxatlari (GDR) bo‘yicha asosiy savdolarning rasmiy ochilish marosimi 18-may kuni savdo maydonchasi ochilishi bilan bir vaqtda bo‘lib o‘tadi. Shu kuni “Toshkent” Respublika fond birjasida ham jamg‘arma aksiyalari muomalasi boshlanadi.
- Bungacha, 13-may kuni London birjasida IPO doirasida GDR savdolari boshlangan edi. Aksiyalar va depozitar tilxatlarni sotib olish uchun arizalarni qabul qilish 12-may kuni yakunlandi.
- Joylashtirilgan qimmatli qog‘ozlarning asosiy qismini xorijiy institutsional investorlar GDR orqali sotib olgan bo‘lsa, chakana investorlar va boshqa ishtirokchilar Toshkent platformasida qariyb 48 milliard dona aksiya xarid qilgan.
Raqamlar va faktlar
- IPO doirasida Iqtisodiyot va moliya vazirligi investorlarga jamg‘armaning 1,56 trillion aksiyasini taklif qildi, bu aksiyadorlik kapitalining 31 foiziga to‘g‘ri keladi. Jalb qilingan mablag‘larning umumiy hajmi 603,6 million dollarni tashkil etdi.
- Bitta aksiyani joylashtirish narxi 4,65 so‘m etib belgilandi, o‘zbekistonlik chakana investorlar uchun esa 12 milliard so‘mgacha bo‘lgan qimmatli qog‘ozlarni sotib olishda 4,41 so‘mlik imtiyozli narx amal qildi. Bitta global depozitar tilxatning narxi 25 AQSH dollari etib belgilandi.
- Umumiy aksiyalar soni 5,05 trillion dona bo‘lgan jamg‘armaning bozor kapitallashuvi joylashtirish narxi bo‘yicha 1,95 milliard dollarga baholanmoqda. Aksiyalarga bo‘lgan talab taklif hajmidan to‘rt baravardan ko‘proq oshib ketdi.
- IPOning yagona global muvofiqlashtiruvchisi bo‘lgan Jefferies International Limited sotilgan GDRlarning 15 foizigacha — 3,51 million dona tilxatni qo‘shimcha joylashtirish imkoniyatini сақлаб qolди. Ushbu mexanizm London birjasida GDR savdolari boshlanganidan keyingi 30 kun ichida to‘liq yoki qisman qo‘llanilishi mumkin.
- Qimmatli qog‘ozlar muomalaga kirganidan so‘ng GDR qiymati o‘sa boshladi. 15-may kungi savdolar yakuniga ko‘ra, bitta tilxat narxi 27,5 dollarga yetdi, bu IPO narxidan 10 foizga yuqori. Muomalaning биринчи kuni — 13-mayda GDR qiymati 26 dollargacha ko‘tarilgan bo‘lsa, 14-mayda o‘sish 27,2 dollargacha tezlashdi.
Mohiyat
- Hukumat uchun ushbu joylashtirish xalqaro birja orqali xorijiy kapitalni jalb qilishning eng yirik misollaridan biriga aylanmoqda.
- Savdolarning dastlabki kunlarida GDR qiymatining o‘sishi investorlarning joylashtirishga bo‘lgan yuqori qiziqishini ko‘rsatmoqda va O‘zbekiston davlat aktivlarining kelgusidagi boshqa IPOlariga ham e’tiborni oshirishi mumkin.
- London va Toshkentda savdolarning bir vaqtda boshlanishi mahalliy fond bozoridagi faollikni ham oshirishi kerak.
- Chakana investorlar uchun esa bu jamg‘arma qimmatli qog‘ozlari qiymatini baholash va xorijiy bozor ishtirokchilari tomonidan o‘zbek aktivlariga bo‘lgan keyingi talabni kuzatish uchun qo‘shimcha yo‘nalish yaratadi.
