Nega bu muhim
Aholi va biznesning inflyatsion kutilmalari pul-kredit siyosati hamda iqtisodiyotdagi narx bosimini baholash uchun asosiy ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib qolmoqda. Aprel oyida kutilmalar biroz pasayganiga qaramay, aholi va tadbirkorlar, avvalo, kommunal xizmatlar, yoqilg‘i, oziq-ovqat va transport xarajatlari tufayli narxlarning sezilarli darajada oshishini kutishda davom etmoqda. Markaziy bank uchun bu inflyatsiyani yanada sekinlashtirish bo‘yicha xatarlar saqlanib qolayotgani va qat’iy pul-kredit sharoitlarini davom ettirish zarurligini anglatadi.
Nima bo‘ldi
- Markaziy bank 2026-yil aprel oyi uchun aholi va biznesning inflyatsion kutilmalari bo‘yicha ma’lumotlarni e’lon qildi. Keyingi 12 oy davomida narxlar o‘sishi bo‘yicha kutilmalar aholi va tadbirkorlar orasida o‘tgan oyga nisbatan pasaygan.
- Aprel oyida aholining inflyatsion kutilmalari 10,6 foizni, tadbirkorlarning inflyatsion kutilmalari esa 10,3 foizni tashkil etdi. Shu bilan birga, kommunal xizmatlar, yoqilg‘i va energiya resurslari, oziq-ovqat mahsulotlari hamda transport xarajatlarining qimmatlashuvi, shuningdek, valyuta kursining o‘zgarishi narxlarning ehtimoliy o‘sishining asosiy omillari bo‘lib qolmoqda.
- Regulyator aholi tomonidan sezilayotgan inflyatsiya bo‘yicha alohida ma’lumotlarni ham taqdim etdi. Aprel oyi yakunlariga ko‘ra, ushbu ko‘rsatkich o‘tgan oy darajasida saqlanib qolib, 11,1 foizni tashkil etdi.
Raqamlar va faktlar
- Inflyatsion kutilmalar bo‘yicha o‘tkazilgan so‘rovda 3475 nafar aholi va 1700 nafar biznes vakili ishtirok etdi.
- Aholi orasida inflyatsion kutilmalarning eng yuqori darajasi pensionerlarda — 12,6 foiz, eng past darajasi esa talabalarda — 9 foizni tashkil etdi. Tadbirkorlar orasida esa eng yuqori kutilmalar madaniyat va san’at sohasida — 12 foiz, eng past kutilmalar transport xizmatlari sohasida — 9 foiz darajasida kuzatildi.
- Hududlar kesimida aholining eng yuqori inflyatsion kutilmalari Toshkent viloyatida — 11,7 foiz, eng past ko‘rsatkich esa Qoraqalpog‘istonda — 9,6 foiz qayd etildi. Tadbirkorlar orasida eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahrida — 11,4 foiz, eng past ko‘rsatkich esa Qoraqalpog‘istonda — 9,2 foizni tashkil etdi.
- Aholi tomonidan sezilayotgan inflyatsiyaning eng yuqori darajasi go‘sht va sut mahsulotlari, elektr energiyasi va gaz, benzin va boshqa yoqilg‘i turlari, dori-darmon hamda meva-sabzavotlar narxining oshishi bilan bog‘landi.
- Aprel oyida go‘sht va sut mahsulotlari narxi oshganini respondentlarning 56 foizi ma’lum qildi.
- Sezilayotgan inflyatsiyaning eng yuqori darajasi Qashqadaryo viloyatida — 12,9 foiz, eng past darajasi esa Farg‘ona viloyatida — 9,5 foiz darajasida qayd etildi.
Mohiyat
- Iqtisodiyot uchun inflyatsion kutilmalarning pasayishi ijobiy signal hisoblanadi, chunki aholi va biznesning kutilmalari iste’mol xulq-atvori, narx shakllanishi va talabga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
- Biroq, ko‘rsatkichlar rasmiy inflyatsiyaning joriy darajasidan sezilarli darajada yuqoriligicha qolmoqda, bu esa yuqori narx bosimi saqlanib qolayotganidan dalolat beradi.
- Iste’molchilar va biznes uchun inflyatsion kutilmalarning asosiy omillari kommunal tariflar, yoqilg‘i, oziq-ovqat hamda transport xarajatlari bo‘lib qolmoqda.
- Bu shuni anglatadiki, hatto umumiy inflyatsiya sekinlashayotgan bo‘lsa ham, aholi kundalik tovarlar va xizmatlar narxining oshishini rasmiy ko‘rsatkichlarga nisbatan kuchliroq his qilishda davom etmoqda.
