Nega bu muhim
Ozarbayjon O‘zbekistonning Janubiy Kavkazdagi ham savdo, ham transport logistikasidagi asosiy hamkorlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Tovar ayirboshlash, investitsiyalar va qo‘shma korxonalar sonining o‘sishi mamlakatlar o‘rtasidagi hamkorlik asta-sekin alohida loyihalar doirasidan chiqib, sanoat, transport, qishloq xo‘jaligi va ishlab chiqarishni qamrab olayotganini ko‘rsatmoqda. Yevropaga tovarlarni yetkazib berishning muqobil yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralayotgan O‘rta yo‘lakni rivojlantirish ham O‘zbekiston uchun qo‘shimcha ahamiyatga ega.
Nima bo‘ldi
- Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi so‘nggi to‘qqiz yildagi savdo-iqtisodiy va sarmoyaviy hamkorlikni tahlil qildi.
- ITIM so‘nggi yillarda ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlik strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlari darajasiga ko‘tarilganini ta’kidladi.
- Hamkorlikni muvofiqlashtirish uchun O‘zbekiston va Ozarbayjon prezidentlari raisligida Oliy davlatlararo kengash tuzildi.
- Tahlillarga ko‘ra, mamlakatlar o‘rtasidagi o‘zaro savdo erkin savdo rejimida amalga oshirilmoqda, investitsiyaviy va sanoat hamkorligi kengayishda davom etmoqda.
Raqamlar va faktlar
- 2017-2025-yillarda O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 9,5 barobarga oshib, 32,5 million dollardan 307,3 million dollarga yetdi. O‘zbekiston eksporti 8,2 barobarga – $27,6 mlndan $227,3 mlnga, importi esa 16,3 barobarga – $4,9 mlndan $80 mlnga oshdi.
- 2025-yilda O‘zbekistonning Ozarbayjonga eksporti tarkibida eng katta ulushni sanoat mahsulotlari egalladi – 63,4 million dollar yoki umumiy hajmning 28 foizi.
- Avtomobillar va transport uskunalari $49,3 mln yoki 22%, oziq-ovqat mahsulotlari $36,3 mln yoki 16%, ichimliklar va tamaki mahsulotlari $34,3 mln yoki 15% ni tashkil etdi. Xizmatlar hajmi 22,5 million dollarga yetdi.
- Ozarbayjondan O‘zbekistonga import asosan oziq-ovqat mahsulotlari hisobiga shakllandi – $43,2 mln yoki umumiy hajmning 54 foizi.
- Sanoat mahsulotlari $17,4 mln, mashina va transport uskunalari $5,8 mln, kimyo mahsulotlari $5,4 mln, xizmatlar $4,3 mln.
- 2023-yilda mamlakatlar ustav kapitali $500 mln bo‘lgan Ozarbayjon-O‘zbekiston investitsiya kompaniyasini tashkil etdi.
- O‘zbekistonda Ozarbayjon kapitali ishtirokidagi korxonalar soni 2017-yildagi 71 tadan 2025-yilda 442 taga yetdi, ya’ni 6,2 barobarga oshdi.
- 2025-yilda Ozarbayjonning O‘zbekistonga kiritgan sarmoyasi hajmi 2017-yildagi 0,1 million dollarga nisbatan 173,7 million dollarga yetdi. Ozarbayjonning O‘zbekiston iqtisodiyotiga to‘plangan investitsiyalarining umumiy hajmi 318,6 million dollarni tashkil etdi.
- Qurilish, qayta ishlash sanoati va qishloq xo‘jaligi Ozarbayjon kapitali ishtirokidagi korxonalarning asosiy faoliyat yo‘nalishlari bo‘lib qolmoqda.
- O‘zbekiston ham Ozarbayjon bozorida o‘z ishtirokini kengaytirmoqda. Mamlakatlarda avtomobillar va to‘qimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish bo‘yicha qo‘shma korxonalar tashkil etilgan.
Mohiyat
- Savdo va investitsiyalarning o‘sishi shuni ko‘rsatadiki, Ozarbayjon O‘zbekiston uchun Janubiy Kavkaz mintaqasidagi eng faol iqtisodiy sheriklardan biriga aylanib bormoqda.
- Biznes uchun bu qo‘shma ishlab chiqarishlar, sanoat mahsulotlarini yetkazib berish va transport sohasidagi hamkorlikni kengaytirishni anglatadi.
- O‘rta yo‘lak orqali Yevropa bozorlariga chiqish uchun logistika va Ozarbayjon infratuzilmasidan foydalanishga qo‘shimcha e’tibor qaratilmoqda.
- Bu O‘zbekistonga eksport yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilish va alohida transport yo‘nalishlariga qaramlikni kamaytirish imkonini beradi.
- Qo‘shma korxonalar va investitsiya loyihalari sonining kengayishi ham ikki mamlakat o‘rtasidagi sanoat integratsiyasini, ayniqsa, ishlab chiqarish, qurilish va to‘qimachilik sohalarida kuchaytirmoqda.
