Kichik biznes 2026-yil boshida O‘zbekiston YAIMning 45,6 foizini ta’minladi

Nega bu muhim

Kichik biznes O‘zbekiston iqtisodiyotining asosiy tayanchlaridan biri bo‘lib qolmoqda — unga mamlakat YAIMining qariyb yarmi, investitsiyalar, savdo va xizmatlarning salmoqli qismi to‘g‘ri keladi. 2026-yil boshidagi o‘sish ko‘rsatkichlari sektor bir vaqtning o‘zida bir nechta yo‘nalishda — qurilish va sanoatdan tortib eksport hamda transportgacha yuqori faollikni saqlab qolayotganini ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, statistika hududlarda kichik tadbirkorlik roli kuchayayotganini ko‘rsatmoqda, bu yerda aynan kichik kompaniyalar, YATT va dehqon xo‘jaliklari ishbilarmonlik faolligining asosiy qismini shakllantirmoqda.

Nima bo‘ldi

• Milliy statistika qo‘mitasi O‘zbekistonda 2026-yil yanvar–mart oylarida kichik tadbirkorlik subyektlarining asosiy ko‘rsatkichlarini e’lon qildi.
• 1-aprel holatiga ko‘ra, mamlakatda 1,2 milliondan ortiq kichik tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritgan, ular tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulot va xizmatlar hajmi esa iqtisodiyotning aksariyat yo‘nalishlarida o‘sishda davom etgan.
• Birinchi chorakda kichik biznes mamlakat YAIMining 45,6 foizini, xizmatlar va investitsiyalarning yarmidan ko‘prog‘ini, shuningdek chakana savdo, qurilish va qishloq xo‘jaligining salmoqli qismini ta’minladi.
• Shu bilan birga, kichik tadbirkorlik subyektlarining sanoat ishlab chiqarishi, eksport, import va transport xizmatlari hajmi ham oshgan.

Raqamlar va faktlar

• 2026-yil 1-aprel holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda 1,208 million kichik tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritgan.
• Shundan 507,1 mingtasini kichik korxonalar va mikrofirmalar, 347,7 mingtasini yakka tartibdagi tadbirkorlar, 353,5 mingtasini dehqon xo‘jaliklari tashkil etgan.
• Kichik tadbirkorlik subyektlarining eng ko‘p soni Toshkentda — 151,9 ming, Samarqand viloyatida — 123,5 ming, Andijon viloyatida — 113,3 ming va Farg‘ona viloyatida — 112,7 ming qayd etilgan.
• Har 1000 aholiga to‘g‘ri keladigan kichik tadbirkorlik subyektlarining eng yuqori ko‘rsatkichi Toshkentda — 47,7 tani tashkil etgan.
• Keyingi o‘rinlarda Xorazm viloyati — 45,3, Sirdaryo viloyati — 39,7 va Navoiy viloyati — 37,7 qayd etilgan. Mamlakat bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkich har 1000 aholiga 31,5 ta subyektni tashkil etgan.
• 2026-yil yanvar–mart oylarida mamlakatda fermer va dehqon xo‘jaliklaridan tashqari 22,2 mingta yangi kichik korxona va mikrofirmalar tashkil etilgan.
• Eng ko‘p yangi korxonalar savdoda — 8 102 ta, qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida — 2 956 ta, sanoatda — 2 610 ta va yashash hamda ovqatlanish sohasida — 1 942 ta tashkil etilgan.
• YIM tarkibida kichik tadbirkorlik hajmi o‘tgan yildagi 163,6 trillion so‘mga nisbatan 194,8 trillion so‘mga yetgan.
• Besh yilda bu ko‘rsatkich ikki barobardan ko‘proqqa oshib, 2022-yildagi 83 trillion so‘mdan 2026-yilda qariyb 195 trillion so‘mga yetgan.
• Tarmoqlar kesimida YAIMda kichik biznesning eng katta ulushi qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida — 94,6 foiz, qurilishda — 77 foiz, xizmatlar sohasida — 47,1 foiz va sanoatda — 21,8 foizni tashkil etgan.
• Yanvar–mart oylarida kichik biznes 79,7 trillion so‘mlik sanoat mahsulotini ishlab chiqargan. 2025-yilning mos davriga nisbatan o‘sish sur’ati 118,2 foizni tashkil etgan.
• Taqqoslash uchun: 2022-yilda bu ko‘rsatkich 24,6 trillion so‘m, 2023-yilda — 37,2 trillion so‘m, 2024-yilda — 48,4 trillion so‘m, 2025-yilda — 64 trillion so‘mni tashkil etgan.
• Kichik tadbirkorlik subyektlarining qurilish ishlari hajmi o‘tgan yildagi 42,2 trillion so‘mga nisbatan 48 trillion so‘mga yetgan.
• Sektorning qurilish ishlari umumiy hajmidagi ulushi 75,1 foizni, o‘sish sur’ati esa 108,6 foizni tashkil etgan. 2022-yilda bu ko‘rsatkich 18,5 trillion so‘m darajasida bo‘lgan.
• Kichik biznesning asosiy kapitalga kiritgan investitsiyalari 105,1 trillion so‘mni tashkil etib, bu mamlakat bo‘yicha umumiy investitsiyalar hajmining 67,2 foiziga teng bo‘lgan.
• O‘sish sur’ati 146,9 foizga yetgan. Besh yilda bu ko‘rsatkich uch barobardan ko‘proqqa oshib, 2022-yildagi 30,3 trillion so‘mdan 2026-yilda 105,1 trillion so‘mga yetgan.
• Kichik tadbirkorlik subyektlarining qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi mahsulotlari hajmi 60 trillion so‘mga yetgan.
• Kichik biznesning ushbu tarmoqdagi ulushi 94,7 foizni, o‘sish sur’ati esa 103,8 foizni tashkil etgan. 2022-yilda bu ko‘rsatkich 32,5 trillion so‘mni tashkil etgan.
• Kichik tadbirkorlikning chakana savdo aylanmasi o‘tgan yildagi 74,5 trillion so‘mga nisbatan 102,8 trillion so‘mga yetgan. O‘sish sur’ati 124,9 foizni, sektorning umumiy chakana savdodagi ulushi esa 83 foizni tashkil etgan.
• Kichik biznes subyektlari ko‘rsatgan xizmatlar hajmi 168,1 trillion so‘mga yetgan. Taqqoslash uchun: 2022-yilda bu ko‘rsatkich 39 trillion so‘m, 2023-yilda — 50,1 trillion so‘m, 2024-yilda — 94,6 trillion so‘m, 2025-yilda esa — 136,9 trillion so‘mni tashkil etgan. 2026-yildagi o‘sish sur’ati 116,5 foiz bo‘lgan.
• Kichik tadbirkorlik subyektlari eksporti o‘tgan yildagi 2,1 milliard dollarga nisbatan 2,88 milliard dollarga yetgan.
• Kichik biznesning umumiy eksportdagi ulushi 49,6 foizni tashkil etgan. Besh yilda bu ko‘rsatkich uch barobardan ko‘proqqa oshib, 2022-yildagi 0,9 milliard dollardan ko‘tarilgan.
• Kichik biznes importi 2025-yildagi 4,4 milliard dollarga nisbatan 6,6 milliard dollarga yetgan. Bu mamlakat umumiy import hajmining 54,2 foizini tashkil etgan. 2022-yilda bu ko‘rsatkich 3,6 milliard dollar bo‘lgan.
• Transport sohasida kichik tadbirkorlikning avtomobil yuk tashishdagi ulushi 54,7 foizni, yuk aylanmasida — 75,6 foizni, yo‘lovchi tashishda — 90,2 foizni, yo‘lovchi aylanmasida esa — 94,8 foizni tashkil etgan.

Mohiyat

• Statistika O‘zbekiston iqtisodiyoti o‘sishi tobora ko‘proq kichik biznes faolligiga, ayniqsa qurilish, savdo, xizmatlar va qishloq xo‘jaligiga bog‘liq bo‘lib borayotganini ko‘rsatmoqda.
• Hududlar uchun bu kichik korxonalar va YTTlarning bandlik hamda mahalliy investitsiyalarning asosiy manbai sifatidagi roli yanada kengayishini anglatadi.
• Investitsiyalar va sanoat ishlab chiqarishidagi yuqori o‘sish sur’atlari biznes savdo va xizmatlardan tashqariga ham bosqichma-bosqich kengayayotganini ko‘rsatmoqda.
• Shu bilan birga, eksportning qariyb yarmi va importning yarmidan ko‘prog‘i kichik tadbirkorlik hissasiga to‘g‘ri kelayotgani uning mamlakat tashqi iqtisodiy faoliyatidagi ishtiroki kuchayayotganini ko‘rsatadi.