Nega bu muhim
Aviatashuvchilar ustidan shikoyatlar sonining ko‘payishi O‘zbekistonda xususiy aviatsiya bozori faol kengayib borayotgan bir paytda xizmat ko‘rsatish sifati, reyslarning kechikishi va yo‘lovchilar huquqlariga rioya etilishi bilan bog‘liq muammolar kuchayib borayotganini ko‘rsatmoqda. Iste’molchilar uchun bu qo‘shimcha xarajatlar, vaqt yo‘qotilishi va tashishdagi uzilishlar uchun kompensatsiya yo‘qligi bilan bog‘liq. Shu bilan birga, vaziyat aviatashuv qoidalari va yo‘lovchilarni himoya qilish mexanizmlariga rioya etilishini tekshirishga majbur bo‘lgan regulyatorlarga bosimni kuchaytiradi.
Nima bo‘ldi
- Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi “Centrum Air” va “Qanot Sharq” aviakompaniyalari faoliyatida chiptalarning me’yordan ortiq sotilishi hamda iste’molchilar huquqlariga rioya etilishi holatlari yuzasidan Fuqaro aviatsiyasi agentligiga so‘rov yubordi.
- Qo‘mita ijtimoiy tarmoqlar orqali aviatashuvchilar faoliyatiga oid murojaatlar va shikoyatlar soni ortib borayotganini ma’lum qildi. Murojaatlarni o‘rganish yakunlari bo‘yicha haq to‘langan xizmatlarning ko‘rsatilmasligi, xizmat ko‘rsatishning kechikishi va xizmat sifati talabga javob bermasligi bilan bog‘liq qoidabuzarliklar aniqlangan.
- Shuningdek, tekshiruv davomida har ikki aviakompaniya ham “Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonun, havo transporti qoidalari, shuningdek, Havo va Fuqarolik kodeksining ayrim talablariga to‘liq rioya qilmayotgani ma’lum bo‘lgan.
- Bundan tashqari, monopoliyaga qarshi organ O‘zbekistonning barcha aviakompaniyalari bo‘yicha 2025–2026-yillardagi reyslarning kechikishi, ularning sabablari va to‘langan kompensatsiyalar yuzasidan tahliliy o‘rganishni boshlagan.
Raqamlar va faktlar
- Agar 2025-yilda aviatashuvlar sohasida jami 127 ta shikoyat tushgan bo‘lsa, faqat 2026-yilning yanvar–aprel oylarida 145 ta murojaat kelib tushgan. Bu o‘tgan yilga nisbatan 14 foizga ko‘pdir.
- Fuqarolar murojaatlarini tahlil qilish yakunlariga ko‘ra, qo‘mita tomonidan 110 ta holatda ko‘rsatilmagan xizmatlar uchun haq undirilgani, 90 ta holatda belgilangan xizmat ko‘rsatish muddatlariga rioya qilinmagani va 72 ta holatda sifatsiz xizmat ko‘rsatish qayd etilgan.
- Yo‘lovchilarning eng ko‘p shikoyatlari orasida parvozlar haqidagi ma’lumotlarning o‘z vaqtida taqdim etilmasligi, chipta va bron mavjud bo‘lsa-da, bortga chiqarish rad etilgani, reyslarning uzoq vaqt kechikishi hamda yetkazilgan zarar uchun kompensatsiya to‘lanmagani mavjud.
- Ayrim hollarda aviakompaniyalar yo‘lovchilarga parvozni kutish vaqtida oziq-ovqat va ichimlik suvi, uzoq kechikishlar vaqtida mehmonxona va transfer xizmatlarini taqdim etmagan, overbuking holatlarida chiptalarni qayta bron qilmagan va tutash reyslarni o‘tkazib yuborish bilan bog‘liq xarajatlarni qoplamagan.
Mohiyat
- Yo‘lovchilar manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha regulyatorlar e’tiborining kuchayishi reyslarning kechikishi, kompensatsiya mexanizmlari va aviakompaniyalar tomonidan overbuking amaliyoti ustidan qat’iyroq nazorat o‘rnatilishiga olib kelishi mumkin.
- Shu bilan birga, tekshiruvlar xususiy aviatashuv bozori tashish hajmi ortib borayotgan bir paytda xizmat ko‘rsatish sifati va mijozlar oldidagi majburiyatlarga rioya qilish bilan bog‘liq muammolarga duch kelayotganini ko‘rsatmoqda.
- Aviakompaniyalar uchun bu nazoratning kuchayishi hamda kompensatsiyalar, xizmat ko‘rsatishning shaffofligi va tashish standartlariga rioya etish bo‘yicha qo‘shimcha talablar paydo bo‘lishi xavfini oshiradi.
- Barcha tashuvchilar faoliyatining tahliliy tekshiruvi sohada yangi tartibga solish choralarining joriy etilishiga ham olib kelishi mumkin.
