Nega bu muhim
Kichik va o‘rta biznes O‘zbekistonda bandlik va iqtisodiy o‘sishning asosiy manbalaridan biri bo‘lib qolmoqda, biroq tadbirkorlarning moliyalashtirishdan foydalanish imkoniyati hanuz uzoq muddatli tartib-taomillar va bank talablari bilan cheklanmoqda. Raqamli platforma va muqobil skoring tizimining joriy etilishi kredit tarixiga ega bo‘lmagan kompaniyalar uchun kredit olishni yengillashtirishi va garovga qaramlikni kamaytirishi kerak. Shu bilan birga, hukumat moliyaviy xizmatlarni kengaytirish, arizalarni ko‘rib chiqishni tezlashtirish va banklar o‘rtasidagi raqobatni kuchaytirish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli ma’lumotlardan foydalanishga e’tibor qaratmoqda.
Nima bo‘ldi
- Shavkat Mirziyoyev kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish va moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirish bo‘yicha takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
- Taqdimotda tadbirkorlar uchun raqamli moliya platformasini ishga tushirish, sun’iy intellekt elementlariga ega muqobil skoring tizimini joriy etish, imtiyozli kreditlash dasturlarini kengaytirish hamda biznes uchun yangi grantlar ajratish chora-tadbirlari taqdim etildi.
- Prezident ushbu tashabbuslarni ma’qullab, kredit tarixiga ega bo‘lmagan tadbirkorlar uchun moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, platforma xavfsizligi va ma’lumotlar himoyasini ta’minlash bo‘yicha topshiriqlar berdi.
Raqamlar va faktlar
- Bugungi kunda kichik va o‘rta biznesga ajratilgan kredit portfeli 218 trillion so‘mni tashkil etadi, bu mamlakat yalpi ichki mahsulotining 12 foiziga teng.
- Shu bilan birga, garovsiz mikrokreditlarni onlayn ajratish jarayoni o‘rtacha yetti kungacha davom etadi va bunday kreditlarning ulushi hanuz pastligicha qolmoqda.
- Taqdimotda tadbirkorlar kredit olish uchun ariza topshirishi, bir vaqtning o‘zida bir nechta bankdan taklif olishi, shartlarni taqqoslashi va eng maqbul variantni tanlashi mumkin bo‘lgan raqamli moliya platformasini yaratish taklifi ilgari surildi.
- Platforma “Elektron hukumat” tizimi ma’lumotlar bazalari bilan integratsiya qilinadi. Natijada tadbirkorlar haqidagi ma’lumotlar banklarga qo‘shimcha hujjatlarsiz avtomatik tarzda yetkaziladi.
- 2026-yil 1-dekabrdan boshlab platforma doirasida sun’iy intellektdan foydalangan holda muqobil skoring modelini joriy etish rejalashtirilmoqda.
- Tizim kredit tarixidan tashqari tadbirkorning ishbilarmonlik faolligi, kommunal to‘lovlari, soliq ma’lumotlari, aylanmalari va boshqa raqamli ko‘rsatkichlarini ham inobatga oladi.
- Kichik biznesni uzluksiz qo‘llab-quvvatlash dasturi doirasida avval mikrokredit olgan va ijobiy kredit tarixiga ega tadbirkorlar uchun mikrokreditning garovsiz qismi 100 million so‘mdan 200 million so‘mga oshiriladi.
- Bundan tashqari, kredit yoki lizing miqdoridan qat’i nazar, 5 milliard so‘mgacha bo‘lgan kreditlar bo‘yicha foiz xarajatlarining bir qismini qoplash rejalashtirilgan.
- Shuningdek, faoliyatini kengaytirib, yuqori natijalarga erishgan 100 nafar tadbirkorga har yili 300 million so‘mgacha grant ajratish taklif etildi. Ushbu mablag‘larni raqamlashtirish, xalqaro standartlar va “yashil” texnologiyalarni joriy etishga yo‘naltirish mumkin bo‘ladi.
Mohiyat
- Kichik biznes uchun yangi chora-tadbirlar kredit olishni yengillashtirishi mumkin, ayniqsa garovsiz yoki to‘liq kredit tarixiga ega bo‘lmagan tadbirkorlar uchun.
- Yagona platforma orqali bir nechta bank takliflarini taqqoslash imkoniyati moliyalashtirish izlash uchun ketadigan vaqtni qisqartirishi va moliya tashkilotlari o‘rtasidagi raqobatni kuchaytirishi kerak.
- Banklar qarz oluvchilarni baholash uchun ko‘proq raqamli ma’lumotlarga ega bo‘ladi va arizalarni ko‘rib chiqishda avtomatlashtirilgan yechimlardan faolroq foydalanishi mumkin bo‘ladi.
- Shu bilan birga, muqobil skoring va sun’iy intellekt asosidagi tizimlarning joriy etilishi hukumat tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash tizimini bosqichma-bosqich yanada raqamli va texnologik formatga o‘tkazayotganini ko‘rsatadi.
- Garovsiz kreditlash limitlarining kengaytirilishi va grant dasturlarining ishga tushirilishi kichik biznesni rivojlantirish, raqamlashtirish va yangi texnologiyalarni joriy etishga qo‘shimcha rag‘bat yaratadi.
