Nega bu muhim
O‘zbekiston hukumati pul yuvish va noqonuniy faoliyatni moliyalashtirish xavfini kamaytirish maqsadida bank nazoratiga oid talablarni kuchaytirishda davom etmoqda. Yangi qoidalar banklar mijozlarni mustaqil ravishda qo‘shimcha tekshirishi va pul o‘tkazmalarini yuboruvchi hamda qabul qiluvchilar haqidagi ma’lumotlarni qayd etishi majburiy bo‘lgan operatsiyalar ro‘yxatini kengaytiradi. Bu naqd xorijiy valyuta bilan bog‘liq yirik operatsiyalar hamda bank tizimi ichidagi elektron o‘tkazmalar ustidan nazorat kuchayishini anglatadi.
Nima bo‘ldi
- Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirg‘in qurollarini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi ichki nazorat qoidalariga o‘zgartirishlar kiritildi.
- 9-avgustdan boshlab banklar ayrim bir martalik operatsiyalar bo‘yicha mijozlarni mustaqil ravishda tegishli tekshiruvdan o‘tkazishi va ichki elektron to‘lovlar hamda pul o‘tkazmalari bo‘yicha kengaytirilgan ma’lumotlarni uzatishi shart bo‘ladi.
- Yangi talablar hisob ochmasdan amalga oshiriladigan operatsiyalar hamda boshqa bank kartalari orqali naqd xorijiy valyuta olish holatlariga ham tatbiq etiladi.
Raqamlar va faktlar
- Banklar boshqa banklar tomonidan emissiya qilingan kartalar orqali bank kassasidan naqd xorijiy valyuta olinganda, agar operatsiya summasi BHMning 500 baravari yoki undan yuqori bo‘lsa, mijozlarni tegishli tekshiruvdan o‘tkazishi shart bo‘ladi. Hozirgi hisob-kitoblarga ko‘ra, bu taxminan 206 mln so‘mni tashkil qiladi.
- 175 mln so‘m va undan yuqori summadagi operatsiyalar bank hisobvarag‘ini ochmasdan yoki undan foydalanmasdan amalga oshirilganda ham tekshiruv majburiy bo‘ladi.
- BHMning 25 baravari yoki taxminan 10,3 mln so‘m va undan yuqori summadagi ichki elektron to‘lovlar va pul o‘tkazmalari uchun banklar mablag‘ yuboruvchi hamda qabul qiluvchi haqidagi ma’lumotlarni uzatishi kerak bo‘ladi.
- Agar yuboruvchi haqidagi to‘liq ma’lumotlarni qabul qiluvchi bank boshqa manbalar orqali olishi mumkin bo‘lsa, yuboruvchi bankka yuboruvchining JShShIRi, hisob raqami yoki o‘tkazmani kuzatish imkonini beruvchi noyob operatsiya kodini ko‘rsatish yetarli bo‘ladi.
- BHMning 25 baravaridan kam summadagi o‘tkazmalar uchun banklar yuboruvchi va qabul qiluvchining ismi, shuningdek, mablag‘lar harakatini kuzatish imkonini beruvchi hisob raqami yoki operatsiya identifikatorini uzatishi shart bo‘ladi.
Mohiyat
- Bank mijozlari uchun bu yirik bir martalik operatsiyalar, ayniqsa naqd valyuta va hisob ochmasdan amalga oshiriladigan o‘tkazmalar ustidan nazorat kuchayishini anglatadi.
- Tijorat banklari operatsiya ishtirokchilarini identifikatsiya qilish bo‘yicha yangi talablarga moslashish uchun ichki monitoring va pul o‘tkazmalari ma’lumotlarini saqlash tizimlarini kengaytirishga majbur bo‘ladi.
- Ichki o‘tkazmalar bo‘yicha ma’lumotlarning yanada batafsil shaklda taqdim etilishi regulyatorlarga mablag‘lar harakati zanjirlarini tezroq kuzatish va shubhali tranzaksiyalarni tahlil qilish imkonini beradi.
- Shu bilan birga, o‘zgarishlar bank tartib-taomillarini daromadlarni legallashtirish va noqonuniy faoliyatni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha xalqaro talablarga yaqinlashtiradi.
