Nega bu muhim
Pul o‘tkazmalari hajmi valyuta kursiga, aholining xarid qobiliyatiga va mamlakatning moliyaviy barqarorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Pul o‘tkazmalarining o‘sishi va fuqarolarning valyuta bozoridagi faolligi iqtisodiyotga kelib tushayotgan pulning real miqdorini aks ettiradi. Shuningdek, ushbu ko‘rsatkich so‘mning barqarorligi bog‘liq bo‘lgan xorijiy valyuta taklifi qanday shakllanishini ko‘rsatadi.
Nima bo‘ldi
- Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, yanvar–oktyabr oylarida O‘zbekistonga 15,8 milliard dollar miqdorida pul o‘tkazmalari kelib tushgan — bu o‘tgan yilga nisbatan 25 foizga ko‘pdir.
- Pul o‘tkazmalarining o‘sishi ichki bozorda xorijiy valyuta taklifini 7,8 milliard dollarga oshirdi, bu 2024-yilga nisbatan 1,4 barobar ko‘pdir.
- Bu davrda aholi banklarga 17,4 mlrd dollar sotdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 30 foizga ko‘p, 9,6 mlrd dollar sotib oldi, bu 2024-yilga nisbatan 24 foizga ko‘pdir.
- Xorijiy valyuta jo‘natmalari $2,2 mlrdni tashkil etdi, bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan $147 mlnga kam.
Prognoz
- Agar tendensiya davom etsa va valyuta taklifi hajmi o‘sishda davom etsa, Markaziy bank kurs o‘zgarishlarini osonroq yumshatadi.
- Shu bilan birga, aholi tomonidan valyuta sotib olishga bo‘lgan yuqori talab bozorga bosimni saqlab qolishi mumkin.
- Yil oxirida so‘m barqarorligining asosiy omili xorijiy valyutani sotish va sotib olish o‘rtasidagi muvozanat bo‘ladi.
Mohiyat
- Pul o‘tkazmalari hajmi mehnat muhojirlarining bandligiga bog‘liq.
- So‘nggi yillarda o‘tkazmalar ichki valyuta bozorini to‘ldirishning asosiy omiliga aylandi.
- Valyuta taklifining oshishi so‘m kursiga bosimni yumshatadi va banklarga xorijiy valyutaga bo‘lgan talabni qondirish uchun ko‘proq imkoniyatlar beradi.
- Aholi tomonidan valyuta sotuvining yuqori hajmi mamlakat ichidagi xarajatlar uchun yoki likvidlikka bo‘lgan ehtiyoj tufayli mablag‘larning faol konvertatsiyasini ko‘rsatadi.
- Mamlakatdan pul o‘tkazmalari hajmining kamayishi iqtisodiyotda ko‘proq valyuta qolishini anglatadi.
