Nega bu muhim
Sezilayotgan inflyatsiya rasmiy indekslardan qat’i nazar, aholi kundalik hayotda narxlar o‘sishini qanday qabul qilishini ko‘rsatadi. Bu ko‘rsatkich bevosita uy xo‘jaliklari bosimi va iste’molchilarning kutilmalarini aks ettiradi. Sezilayotgan va rasmiy inflyatsiya o‘rtasidagi tafovut narxlarga nisbatan ijtimoiy sezgirlikni kuchaytiradi va fuqarolarning iqtisodiy xulq-atvoriga ta’sir qiladi.
Nima bo‘ldi
- Dekabr oyida O‘zbekistonda aholi tomonidan sezilgan inflyatsiya darajasi bir oyda 0,2 foiz bandga oshib, 12 foizni tashkil etdi, deya xabar bermoqda Markaziy bank.
- Ko‘rsatkich regulyator tomonidan aholi o‘rtasida har oy o‘tkaziladigan so‘rovnoma asosida hisoblanadi.
- Sezilayotgan inflyatsiyaning o‘sishi ayrim tovarlar va xizmatlar qimmatlashganini qayd etgan respondentlar ulushining ko‘payishi, shuningdek, narxlar o‘sishini idrok etish darajasi bo‘yicha hududlar va aholi guruhlari o‘rtasidagi tafovutlar fonida qayd etildi.
Raqamlar va faktlar
- 2024-2025 yillar davomida sezilgan inflyatsiya ko‘rsatkichi 12-15 foiz atrofida tebranib, 2025 yil dekabr oyida o‘rtacha 12,0 foizni tashkil etgan.
- Sezilayotgan inflyatsiyaning eng yuqori darajasi Toshkent shahrida qayd etildi – 14,3 foiz, rasmiy yillik inflyatsiya 7,3 foiz.
- Qashqadaryo viloyatida bu ko‘rsatkich 14,1 foizni, rasmiylar 11,7 foizni, Toshkent viloyatida 13,8 foizni, 12,8 foizni tashkil etdi.
- Sezilayotgan inflyatsiyaning eng past darajasi Xorazm viloyatida qayd etildi – 10,4 foiz, rasmiy ko‘rsatkich – 10,7 foiz.
- Respondentlarning fikriga ko‘ra, sezilgan inflyatsiyaning o‘sishiga go‘sht va sut mahsulotlari eng katta hissa qo‘shgan – respondentlarning 48 foizi (noyabr oyida 49 foiz).
- Benzin va yoqilg‘i narxining oshishini respondentlarning 37 foizi qayd etgan bo‘lsa, bir oy avval bu ko‘rsatkich 27 foizni tashkil etgan.
- Sabzavot va mevalar – 33 foiz (noyabrda 23 foiz), elektr energiyasi va tabiiy gaz – 29 foiz (27 foiz), dori-darmonlar – 23 foiz (27 foiz).
- So‘rovda qatnashganlarning 22 foizi bir oy avvalgi 13 foizga nisbatan yo‘lkira va transport xizmatlari eng qimmatlashganini ta’kidladi.
- Sezilarli inflyatsiyaning o‘sishi 2-4 mln, 7-10 mln va 15-30 mln so‘m daromadga ega fuqarolarda qayd etilgan bo‘lsa, barcha guruhlar bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkich 12,0 foizni tashkil etdi.
Mohiyat
- Dekabr oyida sezilgan inflyatsiyaning o‘sishi, birinchi navbatda, asosiy va uy xo‘jaliklari uchun eng sezilarli bo‘lgan tovarlar va xizmatlarning qimmatlashishi bilan bog‘liq.
- Benzin va transport bo‘yicha sezilarli o‘sish rasmiy ko‘rsatkichlarning o‘rtacha dinamikasida ham inflyatsion kutilmalarni kuchaytirdi.
- Mintaqaviy farqlar narx bosimining mamlakat bo‘ylab notekis qabul qilinishini ko‘rsatadi.
- So‘nggi yillarda u, ayniqsa, yirik shaharlar va iqtisodiy faol hududlarda inflyatsiyaning rasmiy darajasidan barqaror oshib bormoqda.
