Nega bu muhim
Yangi bank`dan litsenziyaning qaytarib olinishi mamlakat hududida qariyb 2,5 yil ishlagan va shu vaqt ichida Markaziy bankdan e’tirozlarga uchrab, ikki marta zarar ko‘rishga muvaffaq bo‘lgan yosh tashkilot tarixidagi so‘nggi nuqta bo‘ldi. Bunda mijozlar uchun nafaqat omonatlarni qaytarish, balki karta hisobvaraqlaridagi pul mablag‘lariga kirish ham asosiy muammoga aylanadi.
Nima bo‘ldi
- Yangi bank cheklovlar davrida kapital va moliyaviy ko‘rsatkichlar bilan bog‘liq muammolar bartaraf etilmaganidan so‘ng Markaziy bank litsenziyasidan mahrum bo‘ldi.
- Bank 2023-yil may oyidan beri faoliyat yuritib, faoliyatini zarar bilan yakunlagan, 2024-2025-yillarda esa majburiyatlar o‘sishi va taqsimlanmagan zararning to‘planishi fonida ko‘rsatkichlar yomonlashgan.
- Tugatish boshlanganidan so‘ng, mijozlar karta hisoblari bilan bog‘liq muammolarga duch kelishdi va regulyator reestrlarni shakllantirish va keyingi to‘lovlarni amalga oshirish tartibini belgilab berdi.
- Markaziy bank matbuot anjumani o‘tkazib, unda bankni tugatish va karta foydalanuvchilari hamda omonatchilar uchun yechimlar bo‘yicha asosiy masalalar tushuntirildi.
Karta egalari va omonatchilar
- Litsenziya bekor qilingandan so‘ng, mijozlar — karta egalari — blokirovka va pul o‘tkazish yoki yechib olish imkoniyatiga duch kelishdi.
- Markaziy bankning ma’lum qilishicha, 8 ish kuni ichida qaytariladigan mablag‘lar bilan omonatchilar reyestrlari shakllantiriladi, shundan so‘ng ular asosida to‘lovlar amalga oshiriladi.
- Qolgan 7 ish kunida to‘lovlar qonunda belgilangan tartibda va 2025-yil uchun amaldagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi, bunda mablag‘lar birinchi navbatda ish haqi hisobvaraqlari bo‘yicha qaytariladi.
Tarix
- Tashkilot 2023-yil may oyida Markaziy bank litsenziyasini olgan va jami 2 yilu 8 oy ishlaganidan so‘ng 2025-yil yanvar oyida litsenziyani yo‘qotgan.
- 2023-yil yakunlari bo‘yicha bankning moliyaviy zarari 2,5 mlrd so‘mni, 2024-yil yakunlari bo‘yicha esa 31,9 mlrd so‘mni tashkil etdi.
- 2024-yilda bank majburiyatlari 88,6 mlrd so‘mga (yoki 72,3 foizga) oshib, 211,2 mlrd so‘mga yetdi.
- 2024-yil aprel oyi boshida bank ustav kapitalining eng kam miqdorini 500 milliard so‘m miqdorida tasdiqlash to‘g‘risidagi qaror kuchga kirdi.
- 2025-yil boshida Markaziy bank ustav kapitalini talablarga muvofiqlashtirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqdi va bankning faol faoliyatini vaqtincha chekladi.
2025-yil yakunlari
- 2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, bankning ustav kapitali 355 mlrd so‘mni tashkil etgan, ya’ni 500 mlrd so‘mlik minimal darajaga mos kelmagan.
- 2025-yil yakunlariga ko‘ra, bankning taqsimlanmagan zarari 136 milliard so‘mni, joriy yil boshiga kelib esa yana 1 milliard so‘mni tashkil etdi.
- Bankers.uz ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilning yanvar-sentyabr oylari yakunlariga ko‘ra, Yangi Bank 95,3 milliard so‘m zarar bilan O‘zbekistondagi eng zararli bank bo‘ldi, so‘nggi chorakdagi zarar esa 40 milliard so‘mdan oshdi.
- Markaziy bankning dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 13-yanvar holatiga Yangi bankning jami aktivlari 577,2 mlrd so‘mni, kredit portfeli esa 190 mlrd so‘mni tashkil etmoqda.
- Yuqori likvidli aktivlar hajmi 126 mlrd so‘mni, shu jumladan, Markaziy bankda 31 mlrd so‘mni, boshqa banklarda 14,5 mlrd so‘mni va REPO bitimlari bo‘yicha sotib olingan qimmatli qog‘ozlar 80 mlrd so‘mni tashkil etdi.
- Aktivlarning salmoqli qismini asosiy vositalar tashkil etadi — 254,7 mlrd so‘m, shundan bank binosi 155 mlrd so‘mga, nomoddiy aktivlar esa 103 mlrd so‘mga baholanmoqda.
- Bankning jami majburiyatlari 394 mlrd so‘mni tashkil etib, bankning o‘z kapitali 182,9 mlrd so‘m miqdorida ko‘rsatilgan.
- Aholi omonatlari va jismoniy shaxslarning bank kartalaridagi mablag‘lar 279 mlrd so‘mga, yuridik shaxslarning talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlari va muddatli depozitlaridagi qoldiqlar esa 109,3 mlrd so‘mga yetgan.
Rahbariyat
- Mulkdorlik zanjiri: 100% “YANGI-GROUP” MChJ orqali, u esa Singapurdagi “YANGI HOLDING” PTE. LTD kompaniyasiga tegishli (avvalgi nomi — GRAMTON INVESTMENTS).
- Orginfo.uz ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil 28-iyul holatiga ko‘ra, “YANGI-GROUP” direktori Odil Amerqulov, boshqa platformalarda esa 21.03.2025-yil holatiga ko‘ra, “SANOAT ENERGETIKA GURUHI ENERA” rahbari va ERIELL GMBH vakolatxonasidan Azamat Guseynov bilan birga bank kuzatuv kengashida a’zo bo‘lgan Timofey Smirnov ko‘rsatilgan.
- ERIELL xalqaro neft xizmatlari guruhi bir necha bor ommaviy bahsli vaziyatlarga duch kelgan: OAVda kompaniyaning energetika loyihalari va yirik shartnomalarni taqsimlashdagi roli haqidagi bahsli lavhalar tilga olingan, kompaniyaning o‘zi raddiyalar yozgan.
Mohiyat
- Surunkali zararlar va qoplanmagan kapital taqchilligi bilan birga likvidatsiyaning boshlanishi shuni anglatadiki, mijozlar va kontragentlarning talablarini keyinchalik qondirish faqat belgilangan tartib va vakolatli organlarning qarorlari orqali amalga oshiriladi.
- Korporativ mijozlar uchun ish haqi hisobvaraqlari bo‘yicha to‘lovlarning ustuvorligi va hisob-kitoblarning huquqiy rejimi muhim ahamiyatga ega, chunki bu xodimlar va hamkorlar oldidagi majburiyatlarni bajarishga ta’sir qiladi.
