Hafta davomida diqqat markazida pul va nazorat bo‘ldi: regulyatorlar pul-kredit siyosatining qat’iy shartlarini saqlab qolishdi, biznes va davlat mulki ustidan nazoratni kuchaytirishdi, statistika esa depozitlar, ish haqi va soliq tushumlarining o‘sishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, hukumat qo‘llab-quvvatlash vositalarini kengaytirdi — tadbirkorlar va kichik biznesni himoya qilishdan tortib, mehnat migratsiyasini qonuniylashtirish va mahsulotlarni ilgari surishni subsidiyalashgacha.
Xorijdagi o‘zbekistonliklarga 1,9 million dollar maosh undirilishiga yordam berildi
Yil davomida O‘zbekiston Migratsiya agentligi mehnat migrantlarining 20 mingdan ortiq murojaatlarini ko‘rib chiqdi. Ko‘pincha fuqarolar ish haqining to‘lanmasligi, hujjatlarning olib qo‘yilishi va chet elda ishsiz qolishidan shikoyat qilishgan. Migrantlar foydasiga 1,9 mln dollarlik ish haqi qarzdorligi undirildi. Bir necha ming kishiga ishga joylashish, hujjatlarni qaytarish va huquqiy maslahatlar berish bo‘yicha yordam ko‘rsatildi. Vatanga qaytish uchun 3,7 mingdan ortiq fuqaroga moliyaviy ko‘mak ko‘rsatildi va bu bilan bog‘liq xarajatlarga 15,9 mlrd so‘m yo‘naltirildi.
O‘zbekistonda pul massasi 2025-yil yakunlari bo‘yicha o‘sdi
2025-yilda O‘zbekistonda pul agregatlari o‘sdi va keng ko‘lamli pul massasi 277,1 trillion so‘mdan 351,7 trillion so‘mga oshdi. O‘sishga asosiy hissa depozitlar, birinchi navbatda milliy valyutadagi boshqa depozitlar hissasiga to‘g‘ri keldi, naqd pullar esa nisbatan mo‘tadil o‘sdi. Yil davomida so‘mdagi pul massasi 66,7 trln so‘mga oshdi, bu milliy valyuta rolining kuchayishi va bank tizimida mablag‘larning to‘planishini aks ettiradi. Depozitlarning o‘sishi naqd pul va talab qilib olinadigan depozitlar dinamikasidan sezilarli darajada o‘zib ketdi, bu esa kelgusida kreditlash uchun asos yaratdi va resurslar narxiga ta’sir ko‘rsatdi.
O‘zbekistonda 2025-yil yakunlari bo‘yicha o‘rtacha ish haqi oshdi
2025 yilning yanvar-dekabr oylari yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda o‘rtacha oylik nominal hisoblangan ish haqi 6,38 mln so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 18,9 foizga o‘sdi. To‘lovlarning eng yuqori darajasi Toshkent shahrida bank, sug‘urta va kredit-vositachilik sohalarida, eng past darajasi esa sog‘liqni saqlash va ta’lim sohalarida qayd etilgan. So‘nggi besh yilda mamlakatda o‘rtacha ish haqi qariyb ikki baravarga — 3,2 mln so‘mdan 6,4 mln so‘mgacha oshdi. Shu bilan birga, mintaqaviy va tarmoqlar o‘rtasidagi tafovut saqlanib qolmoqda, eng yuqori o‘sish sur’atlari san’at, ko‘ngilochar va ta’lim sohalarida qayd etilgan, ammo past boshlang‘ich bazadan.
O‘zbekistonda banklarning depozit balansi 417 trln so‘mdan oshdi
2026-yil 1-yanvar holatiga O‘zbekiston tijorat banklarining depozit balansi 417,3 trln so‘mni tashkil etdi. Mablag‘larning asosiy qismi yuridik shaxslarga to‘g‘ri keldi va davlat ulushi bo‘lgan banklar depozitlarining umumiy hajmi bozorning boshqa ishtirokchilariga qaraganda yuqori bo‘ldi. Sektorda eng yirik banklarda depozitlarning yuqori konsentratsiyasi saqlanib qolmoqda, kichik o‘yinchilarning bir qismida esa hajmlar minimal bo‘lib qolmoqda. Bunday tuzilma banklar resurs bazasining korporativ mablag‘larga bog‘liqligini va kichik banklarning fondlashtirish imkoniyatlari cheklanganligini aks ettiradi.
O‘zbekistonda kuzatilmaydigan iqtisodiyot ulushi kamaydi
2025-yilda O‘zbekistonda kuzatilmaydigan iqtisodiyotning YIMdagi ulushi bir yil oldingi 26,4 foiz o‘rniga 19 foizgacha qisqardi. Norasmiy iqtisodiyot hajmi 351,0 trln so‘mni tashkil etib, yashirin sektor 147 trln so‘mga yoki YIMning 7,9 foiziga baholangan. Kuzatilmagan faoliyatning eng katta qismi hali ham qishloq xo‘jaligiga to‘g‘ri keladi, eng sezilarli pasayish esa xizmat ko‘rsatish va qurilish sohalarida qayd etilgan. Norasmiy sektor ulushining kamayishi iqtisodiyot shaffofligining oshishi va rasmiy segmentning kengayishini aks ettiradi.
O‘zbekistonda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi rahbari ishdan olindi
Keng ko‘lamli tekshiruv natijalariga ko‘ra, “O‘zbekneftgaz” va Davlat aktivlarini boshqarish agentligida milliardlab so‘mlik talon-torojliklar va qonunbuzilish holatlari aniqlangan. Prezident topshirig‘i bilan boshlangan tekshiruv davlat mulkini samarasiz va shaffof bo‘lmagan tarzda tasarruf etish, jumladan, aktivlarni past narxda sotish holatlarini ko‘rsatdi. Natijada agentlik direktori lavozimidan ozod etilib, huquqni muhofaza qiluvchi va komplayens tuzilmalari ishga jalb qilindi. Vaziyat davlat mulkini boshqarish va rahbarlarning shaxsiy javobgarligi ustidan nazorat kuchaytirilganidan dalolat beradi.
Biznes-ombudsman tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha 2025-yil yakunlarini sarhisob qildi
2025-yilda O‘zbekistonda tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish, jumladan, biznes murojaatlarini ko‘rib chiqish va nazorat organlari faoliyatini nazorat qilish bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar sarhisob qilindi. Biznes-ombudsmanga 9,5 mingdan ortiq murojaat kelib tushgan bo‘lib, ularning deyarli yarmi huquqlarni tiklash, noqonuniy qarorlarni bekor qilish va mablag‘larni qaytarish bilan yakunlangan. Tekshiruvlarni nazorat qilish bo‘yicha katta hajmdagi ishlar amalga oshirildi: minglab qoidabuzarliklar, shu jumladan noqonuniy va protsessual tekshiruvlar aniqlandi, ma’muriy va protsessual choralar qo‘llanildi. Yil yakunlari biznesni real himoya qilish amaliyoti kengayganini, tekshiruvchi organlar ustidan nazorat kuchayganini va ma’muriy bosimni kamaytirish bo‘yicha ishlar olib borilayotganini ko‘rsatmoqda.
Kichik biznes 2025-yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsulotining yarmidan ko‘pini tashkil etdi
2025-yil yakunlariga ko‘ra, kichik biznes O‘zbekiston iqtisodiyotida asosiy o‘rinni saqlab qoldi va mamlakat yalpi ichki mahsulotining yarmidan ko‘pini shakllantirdi. Sektorda 1,2 milliondan ortiq faoliyat yurituvchi subyektlar mavjud bo‘lib, ular sanoat ishlab chiqarishi, qurilish, savdo, xizmat ko‘rsatish va investitsiyalarning katta qismini ta’minlaydi. Kichik korxonalar sanoat mahsulotining uchdan bir qismini ishlab chiqardi, qurilish ishlarining deyarli to‘rtdan uch qismini bajardi va chakana tovar aylanmasining 80 foizdan ortig‘ini ta’minladi. Kichik biznes eksporti 12 milliard dollardan oshdi, bu uning iqtisodiy o‘sish va tashqi iqtisodiy faoliyatga qo‘shayotgan barqaror hissasini tasdiqlaydi.
Markaziy bank asosiy stavkani 14 foiz darajasida saqlab qoldi
O‘zbekiston Markaziy banki 2026-yil 28-yanvardagi yig‘ilish yakunlariga ko‘ra asosiy stavkani yillik 14 foiz darajasida saqlab qoldi. Qaror yuqori iqtisodiy faollik va qat’iy pul-kredit sharoitlarini saqlab qolgan holda inflyatsiyaning davom etayotgan sekinlashuvi sharoitida qabul qilindi. Yillik inflyatsiya 2025-yil dekabr oyida 7,3 foizgacha, bazaviy inflyatsiya 5,7 foizgacha pasayib, inflyatsion kutilmalar biroz o‘sishni ko‘rsatdi. Regulyator joriy siyosat barqaror dezinflyatsion tendensiyalar paydo bo‘lguncha davom etishini, ammo kelajakda stavkaning pasayishi istisno qilinmasligini ma’lum qildi.
Davlat nazorat organlarining biznes bilan ishlash samaradorligi reytingi e’lon qilindi
Biznes-ombudsman 2025-yil yakunlari bo‘yicha davlat nazorati organlarining tadbirkorlarga nisbatan ish samaradorligi reytingini e’lon qildi. Tartibga soluvchi organlar tekshiruvlar amaliyoti, biznes huquqlariga rioya qilish va nazoratning shaffofligi asosida “yaxshi”dan “qoniqarsiz”gacha bo‘lgan uch toifaga bo‘lingan. Yuqori toifaga cheklangan miqdordagi idoralar kiritildi, aksariyat organlar esa past baholarga ega bo‘ldi. 2025-yil uchun reyting baholash natijalariga ko‘ra, Davlat soliq qo‘mitasi 5 ball bilan ro‘yxatning so‘nggi qatorini egalladi va «qoniqarsiz» toifasiga kiritildi.
Davlat sanoatning reklama xarajatlarining bir qismini o‘z zimmasiga oladi
2026-yil 1-yanvardan boshlab O‘zbekistonda mahalliy sanoat korxonalari uchun reklama xarajatlarini davlat tomonidan qoplash mexanizmi ishga tushirildi. Kompensatsiya mamlakatda ishlab chiqarilgan va OAV, raqamli kanallar, tashqi reklama va xorijiy onlayn platformalarda joylashtirilgan mahsulot reklamasiga nisbatan qo‘llaniladi. Davlat Savdoga ko‘maklashish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan xarajatlarning 50 foizidan 100 foizigacha, biroq bir korxona uchun yiliga 250 mln so‘mdan ko‘p bo‘lmagan miqdorda qoplaydi. Kompensatsiya berish to‘g‘risidagi qarorlar Savdo-sanoat palatasi tomonidan qabul qilinadi, arizalar berish elektron shaklda amalga oshiriladi.
O‘zbekiston fuqarolari uchun Turkiyada qonuniy ishga joylashish osonlashtiriladi
O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasida Turkiyada bo‘lib turgan O‘zbekiston fuqarolarining mehnat sharoitlarini yaxshilash va mehnat faoliyatini qonuniylashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar kelishib olindi. O‘zbekistonliklarni deportatsiya qilmasdan qonuniylashtirish amaliyoti tasdiqlandi va 1-martdan boshlab mamlakatda kamida uch yil yashagan fuqarolarga birinchi marta ishlash uchun ruxsatnomalar berilishi boshlanadi. Kasblar ro‘yxatini shakllantirish markazlashgan holda Turkiyaning İŞKUR bandlik xizmati orqali amalga oshiriladi. Erishilgan kelishuvlar qonuniy ishga joylashish kanallarini kengaytirish va migrantlar huquqlarini himoya qilishni kuchaytirishga qaratilgan.
Xorijiy IT-kompaniyalar O‘zbekistonda 181,3 mlrd so‘m soliq to‘ladi
2025-yilda O‘zbekistonda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi 78 ta xorijiy kompaniya byudjetga 181,3 milliard so‘m soliq to‘lagan, bu o‘tgan yilga nisbatan 50 foizga ko‘pdir. Barcha tushumlarning 93 foizdan ortig‘ini o‘nta kompaniya ta’minlagan, eng yirik to‘lovchilar esa Apple, Meta va Google bo‘lgan. Apple soliq to‘lovlari hajmi bo‘yicha birinchi o‘ringa chiqib, 2024-yil yetakchisi — Meta’ni ortda qoldirdi. Tushumlarning o‘sishi raqamli xizmatlar bozorining kengayishi va xorijiy IT-platformalarning mamlakat soliq maydonida mustahkamlanishini aks ettiradi.
