Nega bu muhim
Banklar reytingining yangilanishi moliya sektori ichidagi haqiqiy raqobat va pozitsiyalarning qayta taqsimlanishini aks ettiradi. Ko‘rsatkichlar dinamikasi banklarning barqarorligi va ularning biznes modellari samaradorligini baholash imkonini beradi. Muammoli kreditlar ulushining kamayishi bilan bir vaqtda asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlarning o‘sishi bank tizimi sifatining yaxshilanayotganini ko‘rsatadi. Mijozlar va investorlar uchun reyting moliyaviy hamkorlarni tanlashda muhim yo‘riqnoma bo‘lib xizmat qiladi.
Nima bo‘ldi
- Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi 2026-yilning 1-choragi yakunlari bo‘yicha O‘zbekiston banklari reytingini yangiladi.
- Reyting “Banklar faolligi indeksi” asosida shakllantirilib, 34 ta tijorat bankini, jumladan 20 ta yirik va 14 ta kichik bankni qamrab oladi.
- Ikkala toifada ham yetakchilarning nisbatan barqarorligiga qaramay, pozitsiyalarda o‘zgarishlar kuzatildi.
- Dinamika bozorda raqobatning kuchayishi va ulushlarning qayta taqsimlanishini aks ettiradi.
Raqamlar va faktlar
- Bank sektorining jami aktivlari 932,3 trln so‘mni, majburiyatlari esa 793,9 trln so‘mni tashkil etdi.
- Kreditlash 14 foizga, omonatlar 32 foizga oshdi, sof foyda esa yillik hisobda 36,3 foizga o‘sib, 3,1 trln so‘mga yetdi.
- Muammoli kreditlar ulushi o‘tgan yilgi 4,5 foizdan 3,3 foizgacha kamaydi.
Yirik banklar
- Yirik banklar segmentida “Kapitalbank”, undan keyin “Hamkorbank” va “Asia Alliance bank” yetakchilik qildi.
- Top-5 talikka “Ipak yo‘li bank” va “Trast bank” ham kirdi, eng katta o‘sishni “Tenge bank” (+6 pog‘ona) ko‘rsatdi, shuningdek “Agrobank”, “Invest Finance bank” va “Xalq banki” 2 pog‘onaga ko‘tarildi.
- “Orient Finans bank” (−5) va “Trast bank” (−3)da pasayish qayd etildi, “Mikrokreditbank”, “Asaka bank” va “Turon bank” autsayderlar bo‘ldi.
Asosiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha yirik banklar orasida quyidagilar yetakchilik qilmoqda:
- moliyaviy vositachilik: “Invest Finance bank”, “Anor bank”, “Kapitalbank”;
- moliyaviy ommaboplik: “Agrobank”, “Anor bank”, “BRB”;
- kapital yetarliligi: “Orient Finans bank”, “Trast bank”, “Xalq banki”;
- aktivlar sifati: “Hamkorbank”, “Asia Alliance bank”, “Ipak yo‘li bank”;
- boshqaruv samaradorligi: “O‘zsanoatqurilishbank”, “Orient Finans bank”, “O‘zmilliybank”;
- daromadlilik: “Hamkorbank”, “Trast bank”, “Asia Alliance bank”;
- likvidlik: “Asia Alliance bank”, “Ipak yo‘li bank”, “Trast bank”.
Kichik banklar
- Kichik banklar segmentida “TBS bank” yetakchi bo‘ldi, undan keyin “Universal bank” va “AVO bank”, shuningdek “Apex bank” va “Hayot bank” top-5 talikka kirdi.
- Eng katta o‘sishni “AVO bank” va “Apex bank” (+3 pog‘ona), shuningdek “Ziraat bank”, “Saderat bank Iran” va “Garant bank” (+2 pog‘ona) ko‘rsatdi.
- Eng sezilarli pasayish “Oktobank”da (−6 pog‘ona) qayd etildi, “Madad invest bank”, “Open bank” va “Uzum bank” autsayderlar bo‘ldi.
Mohiyat
- Mijozlar uchun banklar o‘rtasida raqobat kuchaymoqda, bu esa xizmat ko‘rsatish sharoitlari va mahsulotlarning yaxshilanishiga olib kelishi mumkin.
- Pozitsiyasi o‘sayotgan banklar bozor va investorlar tomonidan qo‘shimcha ishonchga ega bo‘lmoqda.
- Ayrim o‘yinchilar pozitsiyasining pasayishi strategiyani qayta ko‘rib chiqish va samaradorlikni oshirish zarurligidan dalolat beradi.
- Umuman olganda, bank tizimi tarmoq ichida kuchlar qayta taqsimlanishi davom etayotgan bir paytda barqarorlikni namoyish etmoqda.
